Lệnh ATO, ATC, LO, MP trong chứng khoán là gì?

Bốn loại lệnh cơ bản

Bốn chữ này hiện ngay trên màn hình đặt lệnh của mọi ứng dụng chứng khoán. Hiểu sai một chữ là lệnh chạy khác hẳn ý bạn.

LO — lệnh giới hạn

Bạn ghi rõ giá muốn mua hoặc bán. Ví dụ đặt mua giá 20.000 thì chỉ khớp khi có người bán ở 20.000 hoặc thấp hơn.

• Ưu: kiểm soát được giá
• Nhược: có thể không khớp nếu giá không chạm mức bạn đặt

Đây là loại dùng nhiều nhất. LO đặt được trong cả ba đợt trong ngày, và nếu chưa khớp hết thì phần còn lại vẫn nằm chờ trên sổ lệnh cho tới cuối phiên.

Một điểm hay bị quên: lệnh mua LO đặt giá cao hơn giá đang bán vẫn khớp ngay, và khớp ở giá của người bán chứ không phải giá bạn ghi. Đặt mua 21.000 trong khi có người bán 20.000 thì bạn mua được ở 20.000. Giá bạn ghi là mức trần bạn chấp nhận, không phải mức bạn sẽ trả.

MP — lệnh thị trường

Bạn không ghi giá, chỉ ghi số lượng. Hệ thống khớp với giá tốt nhất đang có trên thị trường.

• Ưu: gần như chắc chắn khớp
• Nhược: không biết trước giá. Nếu bên đối ứng mỏng, lệnh có thể khớp ở nhiều mức giá liên tiếp và giá trung bình lệch xa dự tính

MP chỉ đặt được trong đợt khớp lệnh liên tục, không đặt được ở đợt mở và đóng cửa.

Thử tính xem MP lệch bao nhiêu

Giả sử bạn đặt MP mua 3.000 cổ phiếu, và bên bán đang xếp hàng như sau (số giả định để tập ước lượng):

Lệnh MP quét từ trên xuống: mua 500 ở 20.000, 700 ở 20.100, rồi 1.800 ở 20.300. Tổng tiền là 60.590.000 đồng, chia cho 3.000 cổ ra giá bình quân 20.197 đồng.

Bạn nhìn bảng thấy "giá 20.000" mà thực tế trả gần 20.200 — lệch gần 1%. Với cổ phiếu ít người mua bán, khoảng lệch này còn rộng hơn nhiều.

Đó là lý do người ta hay chia lệnh lớn thành nhiều lệnh nhỏ, hoặc dùng LO khi khối lượng đặt lớn hơn hẳn lượng đang chờ ở một mức giá.

ATO và ATC

Hai lệnh này dành riêng cho hai đợt gom lệnh:

• ATO — khớp ở đợt mở cửa
• ATC — khớp ở đợt đóng cửa

Bạn không ghi giá, chấp nhận giá chung mà hệ thống tính ra cho đợt đó. Cả hai đều được ưu tiên khớp trước các lệnh LO trong cùng đợt.

Lưu ý: lệnh ATO hoặc ATC không khớp hết trong đợt thì phần còn lại bị huỷ, không chuyển sang đợt sau.

Đợt gom lệnh khác đợt liên tục ở chỗ nào

Trong đợt khớp lệnh liên tục, cứ hai lệnh gặp nhau là khớp ngay, mỗi lần một giá. Trong đợt gom lệnh, hệ thống nhận lệnh vào nhưng chưa khớp. Hết đợt, máy tính ra một mức giá duy nhất cho cả đợt — mức nào cho khớp được nhiều cổ phiếu nhất thì lấy mức đó. Mọi lệnh khớp trong đợt đều ăn chung một giá.

Nghĩa là trong đợt gom lệnh, bảng giá nhấp nháy liên tục nhưng con số đó chỉ là giá dự kiến, chưa phải giá thật. Người đặt lệnh phút cuối có thể làm nó đổi.

Hai đợt này cũng là lý do có hai con số hay bị nhầm: giá mở cửa là giá tính ra từ đợt ATO, còn giá đóng cửa là giá tính ra từ đợt ATC. Giá đóng cửa chính là mức được lấy làm tham chiếu cho phiên hôm sau trên sàn TP.HCM.

Thứ tự ưu tiên khớp lệnh

Khi nhiều người cùng đặt, hệ thống xếp theo hai nguyên tắc:

• Giá tốt hơn được ưu tiên — mua giá cao hơn, bán giá thấp hơn
• Cùng giá thì ai đặt trước được trước

Nên đặt lệnh sát giá thị trường thì dễ khớp hơn, còn đặt xa quá thì chờ mãi.

Trong đợt gom lệnh có thêm một tầng: ATO và ATC đứng trước mọi lệnh LO, bất kể LO đặt sớm tới đâu. Đặt lệnh từ 8 giờ sáng vẫn xếp sau người bấm ATO lúc 9 giờ 14.

Ba hiểu lầm hay gặp

"Đặt ATC là chắc chắn bán được." Không. ATC được ưu tiên nhưng vẫn cần có người ở phía đối ứng. Cổ phiếu dư bán sàn không ai mua thì ATC bán cũng nằm im, và hết đợt là lệnh bị huỷ luôn.

"MP là mua bằng giá trần." Không phải. MP khớp lần lượt theo các mức giá đang có, từ tốt nhất trở đi. Chỉ khi bên đối ứng cạn sạch mà lệnh vẫn còn dư thì phần dư mới bị xử lý theo quy định riêng của từng sàn — thường là chuyển thành lệnh LO ở mức giá kém hơn một bước, không phải nhảy thẳng lên trần.

"Đặt ATO sớm thì được giá tốt hơn." Không. Cả đợt chỉ có một giá chung. Đặt lúc 9 giờ 00 hay 9 giờ 14 đều khớp cùng một mức, miễn là lệnh vào kịp trước khi đợt kết thúc.

Vài trường hợp đặc biệt

Sàn nào có lệnh nào. ATO chỉ có ở sàn TP.HCM. Sàn Hà Nội không có đợt mở cửa gom lệnh, nên cũng không có ATO — vào phiên là khớp liên tục ngay. Cả hai sàn đều có đợt ATC cuối ngày. Sàn UPCoM thì khác nữa, không có cả ATO lẫn ATC.

Tên lệnh thị trường không giống nhau giữa các sàn. Sàn TP.HCM gọi là MP. Sàn Hà Nội chia nhỏ thành mấy loại có tên khác (MTL, MOK, MAK), khác nhau ở chỗ phần chưa khớp được để lại hay bị huỷ. Trên ứng dụng, công ty chứng khoán thường gộp chung vào một nút cho gọn.

Huỷ lệnh không phải lúc nào cũng được. Trong đợt gom lệnh ATO và ATC, lệnh đã đặt không được huỷ hay sửa. Bấm ATC lúc 14 giờ 32 rồi đổi ý thì phải chịu — chờ hết đợt mới biết khớp ở giá nào. Đợt khớp lệnh liên tục thì huỷ sửa thoải mái với phần chưa khớp.

Lệnh chỉ có giá trị trong ngày. Cuối phiên, mọi lệnh chưa khớp đều bị xoá khỏi sổ. Hôm sau muốn mua bán tiếp thì đặt lại từ đầu.

Chọn loại nào?

Xem thêm bài phiên giao dịch diễn ra thế nào để biết bốn loại này rơi vào đợt nào trong ngày.

Biên độ giá HOSE, HNX và UPCOM là bao nhiêu?

Giá trần = giá tham chiếu × (100% + biên độ).

Giá sàn = giá tham chiếu × (100% − biên độ).

Phiên ATO trên HOSE diễn ra lúc nào?

Phiên ATO trên HOSE kéo dài 15 phút, từ 9h00 tới 9h15.

Một lô giao dịch mặc định có bao nhiêu cổ phiếu?

Một lô giao dịch mặc định gồm 100 cổ phiếu.

Hỏi nhanh

Đặt LO trong đợt ATC thì sao?

Vẫn được, lệnh vào sổ bình thường và tham gia đợt gom lệnh. Chỉ khác là nó xếp sau các lệnh ATC, và chỉ khớp nếu giá bạn ghi phù hợp với mức giá chung mà đợt đó tính ra.

Vì sao lệnh của tôi báo "chờ khớp" cả ngày?

Thường là do giá đặt xa giá thị trường quá — mua thấp hơn hoặc bán cao hơn mức mà bên kia chấp nhận. Lệnh nằm chờ trên sổ đến hết phiên rồi bị xoá. Xem lại giá đang giao dịch rồi cân nhắc đặt lại là cách xử lý thông thường.

Khớp một phần thì phần còn lại ra sao?

Với LO trong đợt liên tục, phần chưa khớp nằm chờ tiếp. Với ATO và ATC, phần chưa khớp bị huỷ ngay khi hết đợt. Đây là khác biệt lớn nhất giữa hai nhóm lệnh này.

Trang chỉ giải thích khái niệm, không hướng dẫn bạn nên đặt lệnh gì. Số liệu chỉ để tham khảo.