Đọc bảng giá chứng khoán: xanh, đỏ, tím, vàng nghĩa gì

Bốn màu nói gì?

Màu ở đây so với giá tham chiếu — tức giá đóng cửa phiên hôm trước. Cùng một mã, hôm qua 20.000 đồng, hôm nay 20.500 thì hiện xanh; xuống 19.800 thì hiện đỏ.

Có người thắc mắc sao gọi là 4 màu mà kể ra tận 5. Vì tím và xanh dương chỉ là hai điểm cực của xanh lá và đỏ: tím là tăng hết mức, xanh dương là giảm hết mức. Nhiều bảng vẫn quen gọi gọn "bốn màu".

Trần, sàn, tham chiếu là gì?

Đây là ba con số luôn nằm đầu mỗi dòng.

• Tham chiếu — giá đóng cửa phiên trước, làm mốc so
• Trần — mức cao nhất giá được phép lên trong phiên
• Sàn — mức thấp nhất giá được phép xuống

Biên độ khác nhau theo từng sàn:

Nghĩa là một mã trên HOSE giá tham chiếu 20.000 thì hôm đó chỉ chạy được trong khoảng 18.600 đến 21.400. Chạm mép trên gọi là kịch trần (màu tím), chạm mép dưới là kịch sàn (màu xanh dương).

Tự tính trần sàn cho quen tay

Lấy tham chiếu nhân với biên độ, cộng vào là trần, trừ ra là sàn. Thử với ba mã giả định để tập ước lượng:

Số trong bảng là số giả định để tập tính, không phải giá thật của mã nào.

Thực tế còn một chi tiết nhỏ: giá cổ phiếu phải làm tròn theo bước giá của sàn, nên trần sàn hiện trên bảng có thể lệch vài chục đồng so với con số bạn bấm máy tính. Ví dụ 21.400 có thể hiển thị thành 21.350. Đó không phải bảng sai.

Vì sao có biên độ?

Để thị trường khỏi rơi tự do hoặc bốc hơi trong một phiên. Nếu không có mép chặn, một tin xấu có thể kéo giá xuống 50% trong vài phút và ai cũng hoảng.

Biên độ càng rộng thì sàn đó càng nhiều biến động. UPCOM 15% là sàn dành cho công ty chưa niêm yết chính thức, nên rủi ro cao hơn và biên độ cũng rộng hơn.

Riêng phiên chào sàn — ngày đầu tiên một mã lên bảng — biên độ nới rộng hơn hẳn ngày thường, vì chưa có giá đóng cửa hôm trước để làm mốc. Ngày hôm đó nhìn màu tím hay xanh dương cũng khác ý nghĩa so với một mã đã chạy lâu.

Khối lượng khớp lệnh nói gì?

Cột khối lượng cho biết có bao nhiêu cổ phiếu đã đổi chủ trong phiên.

Con số này quan trọng không kém giá. Một mã tăng 5% mà chỉ vài nghìn cổ phiếu khớp thì mức tăng đó ít ý nghĩa — chỉ vài người mua bán với nhau. Ngược lại, tăng 2% với hàng triệu cổ phiếu khớp là có nhiều người cùng tham gia.

Thử so hai mã giả định để thấy rõ:

Nhìn màu thì mã A xanh đậm hơn hẳn. Nhưng 4.000 cổ phiếu ở giá 20.000 chỉ là 80 triệu đồng — bằng một người mua lẻ. Còn mã B đổi chủ hơn 60 tỷ đồng. Màu chỉ kể một nửa câu chuyện, cột khối lượng kể nửa còn lại.

Một dấu hiệu khác cần để ý: mã tím mà khối lượng gần bằng 0. Nghĩa là giá đã chạm trần nhưng gần như không ai bán ra, nên chẳng mấy lệnh khớp được. Người mới nhìn thấy màu tím tưởng dễ mua, thật ra lúc đó rất khó khớp lệnh.

Chỉ số là gì?

Ngoài giá từng mã, bảng còn có chỉ số — con số tóm tắt cả sàn:

• VN-Index — toàn bộ cổ phiếu trên sàn HOSE
• VN30 — 30 mã lớn nhất và thanh khoản nhất của HOSE
• HNX-Index — sàn HNX
• UPCOM-Index — sàn UPCOM

Nhìn chỉ số là biết cả thị trường hôm nay xanh hay đỏ, khỏi xem từng mã.

Có điều chỉ số tính theo quy mô doanh nghiệp, mã càng lớn càng ảnh hưởng nhiều. Nên vẫn có ngày VN-Index xanh mà phần lớn cổ phiếu trên bảng lại đỏ — chỉ vì vài mã rất lớn tăng mạnh, kéo chỉ số lên. Nhiều bảng hiển thị thêm số mã tăng và số mã giảm để bạn nhìn ra chuyện này.

Trang này hiện 5 chỉ số chính ở trang chứng khoán, kèm mức thay đổi so với phiên trước. Trang cố ý không đi vào từng mã cổ phiếu — đó là địa hạt tư vấn đầu tư, và trang đã tuyên bố không làm việc đó.

Giờ giao dịch

Thị trường Việt Nam mở cửa buổi sáng và buổi chiều, nghỉ trưa ở giữa, và đóng cửa cuối tuần cùng ngày lễ. Ngoài giờ đó, con số bạn thấy là số của phiên gần nhất chứ không phải số đang chạy.

Trong phiên, các sàn còn chia ra từng khoảng thời gian với cách khớp lệnh khác nhau — có đoạn khớp liên tục, có đoạn gom lệnh rồi mới xác định một giá chung. Điều này giải thích vì sao đầu phiên và cuối phiên, giá trên bảng có lúc đứng yên vài phút rồi nhảy một cái.

Ba hiểu lầm hay gặp

"Màu đỏ nghĩa là mã đó xấu." Không. Màu chỉ so với hôm qua, không nói gì về doanh nghiệp. Một công ty làm ăn tốt vẫn đỏ nhiều phiên liền, và ngược lại.

"Xanh dương là màu tốt vì xanh." Ngược lại hẳn. Xanh dương là kịch sàn — giảm hết mức cho phép. Đây là chỗ người mới nhầm nhiều nhất, vì trong đầu ai cũng mặc định xanh là tăng.

"Giá tham chiếu là giá mở cửa." Không. Tham chiếu là giá đóng cửa phiên trước. Giá mở cửa hôm nay có thể cao hoặc thấp hơn tham chiếu ngay từ lệnh đầu tiên.

Hỏi nhanh

Sao mã tôi xem hiện màu vàng cả phiên?

Vàng là đứng giá — khớp đúng bằng tham chiếu. Cũng có khi cả phiên không ai giao dịch nên bảng giữ nguyên màu tham chiếu. Nhìn cột khối lượng là phân biệt được: bằng 0 nghĩa là không có ai mua bán.

Trần sàn tôi tự tính lệch vài chục đồng so với bảng, sai ở đâu?

Không sai. Giá phải làm tròn theo bước giá của sàn, mà bước giá lại khác nhau tuỳ mức giá cổ phiếu. Bảng đã làm tròn sẵn cho bạn.

Ngoài giờ giao dịch, số trên bảng có phải giá hiện tại không?

Không. Đó là số của phiên gần nhất đã đóng cửa, giữ nguyên tới khi mở phiên sau. Cuối tuần và ngày lễ cũng vậy.

Xem thêm trang chứng khoán để theo dõi các chỉ số chính theo phiên.

Số liệu trên trang chỉ để tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư.