Khối ngoại mua ròng, bán ròng nghĩa là gì?

Trả lời ngắn

Công thức đọc mua ròng, bán ròng

Cách tính cơ bản là lấy tổng giá trị mua trừ tổng giá trị bán của nhà đầu tư nước ngoài trong cùng phạm vi thống kê.

• Kết quả lớn hơn 0 là mua ròng
• Kết quả nhỏ hơn 0 là bán ròng
• Kết quả bằng 0 là giá trị mua và bán cân bằng

Các số dưới đây đều là số giả định để tập ước lượng, không phải dữ liệu của phiên hôm nay.

Chữ ròng chỉ có nghĩa là đã bù trừ hai chiều. Mua 500 tỷ và bán 300 tỷ không có nghĩa khối ngoại chỉ thực hiện giao dịch 200 tỷ. Tổng giao dịch hai chiều vẫn là 800 tỷ, còn 200 tỷ là phần chênh lệch sau khi trừ.

Giá trị và khối lượng không giống nhau

Tin thị trường thường trình bày dòng tiền khối ngoại theo hai cách:

• Giá trị ròng tính bằng đồng, triệu đồng hoặc tỷ đồng
• Khối lượng ròng tính bằng số cổ phiếu

Hai con số có thể tạo cảm giác khác nhau vì giá mỗi cổ phiếu không giống nhau. Giả sử khối ngoại mua ròng 1 triệu cổ phiếu A với giá bình quân 20.000 đồng và bán ròng 200.000 cổ phiếu B với giá bình quân 150.000 đồng.

Giá trị mua ròng ở A là 20 tỷ đồng. Giá trị bán ròng ở B là 30 tỷ đồng. Xét theo số cổ phiếu, khối ngoại mua ròng 800.000 cổ phiếu. Nhưng xét theo tiền, họ lại bán ròng 10 tỷ đồng.

Vì vậy, khi đọc một con số, cần nhìn rõ đơn vị là tỷ đồng hay cổ phiếu. Không thể đặt hai loại số cạnh nhau rồi kết luận chúng mâu thuẫn.

Một số toàn thị trường được cộng như thế nào?

Khối ngoại có thể mua mã này và bán mã khác trong cùng phiên. Con số toàn thị trường là kết quả cộng tất cả giao dịch thuộc phạm vi báo cáo.

Ví dụ giả định:

Mã A được mua ròng 140 tỷ, mã B bị bán ròng 110 tỷ và mã C được mua ròng 50 tỷ. Cộng lại, khối ngoại mua ròng 80 tỷ đồng.

Điều này cho thấy mua ròng toàn thị trường không có nghĩa mọi cổ phiếu đều được mua ròng. Một vài mã vốn hóa lớn, tức doanh nghiệp có tổng giá trị thị trường lớn, có thể chi phối phần lớn con số chung.

Vì sao người ta theo dõi con số này?

Ba lý do thường được nhắc:

• Khối ngoại có nhiều tổ chức lớn và thường có bộ phận phân tích riêng
• Quy mô giao dịch của họ đôi lúc đủ lớn để tác động tới cung cầu của một số cổ phiếu
• Số liệu được công bố theo từng phiên nên thuận tiện để theo dõi và so sánh

Dòng tiền này còn giúp người đọc nhận ra tiền đang tập trung ở nhóm nào. Chẳng hạn, toàn thị trường chỉ mua ròng nhẹ nhưng phần lớn tiền dồn vào vài cổ phiếu ngân hàng thì câu chuyện khác với việc tiền được chia đều cho hàng chục mã.

Tuy nhiên, đây chỉ là một lát cắt. Nhà đầu tư trong nước thường chiếm phần lớn hoạt động giao dịch trên thị trường Việt Nam. Nếu lực mua trong nước hấp thụ hết lượng khối ngoại bán ra, giá vẫn có thể tăng. Ngược lại, khối ngoại mua ròng nhưng các nhóm khác bán mạnh thì chỉ số vẫn có thể giảm.

Ba điều con số này KHÔNG nói

Đây là phần quan trọng hơn.

• Không nói ai đúng ai sai. Khối ngoại cũng có giao dịch lỗ như mọi nhóm khác. Bán ròng không tự động có nghĩa thị trường sắp đi xuống, còn mua ròng không bảo đảm giá sẽ đi lên.
• Không phân biệt được lý do. Một quỹ có thể bán vì nhà đầu tư rút tiền khỏi quỹ, vì đổi danh mục hoặc vì cần đưa tỷ trọng về mức quy định. Con số ròng không cho biết động cơ phía sau.
• Không phải một khối thống nhất. Khối ngoại gồm nhiều cá nhân và tổ chức. Quỹ này có thể mua trong lúc quỹ khác bán cùng cổ phiếu. Báo cáo chỉ cộng các giao dịch lại thành một số.

Con số cũng không cho biết thời gian nắm giữ. Giao dịch mua hôm nay có thể phục vụ kế hoạch dài hạn, nhưng cũng có thể được bán lại sau một khoảng thời gian ngắn.

Room ngoại là gì?

Room ngoại là tỷ lệ tối đa nhà đầu tư nước ngoài được phép sở hữu tại một doanh nghiệp. Mức trần không giống nhau ở mọi công ty. Nó có thể phụ thuộc vào ngành nghề, quy định pháp luật và giới hạn doanh nghiệp áp dụng.

Khi một mã đã kín room, tổng tỷ lệ sở hữu nước ngoài không thể tăng thêm. Một nhà đầu tư nước ngoài muốn mua thường phải chờ có nhà đầu tư nước ngoài khác bán ra hoặc chờ doanh nghiệp có thêm phần room còn trống.

Vì vậy, giao dịch ròng thấp ở một mã kín room chưa chắc phản ánh nhu cầu thấp. Khả năng mua có thể bị giới hạn ngay từ đầu. Theo chiều ngược lại, một mã còn nhiều room cũng không đồng nghĩa khối ngoại sẽ mua nhiều.

Giao dịch khớp lệnh và thỏa thuận

Một số nguồn tách dữ liệu thành khớp lệnh và thỏa thuận.

• Khớp lệnh là lệnh mua và bán được hệ thống của sàn ghép với nhau
• Thỏa thuận là giao dịch mà hai bên thống nhất trước các điều kiện rồi ghi nhận qua hệ thống

Một giao dịch thỏa thuận rất lớn có thể làm số mua ròng hoặc bán ròng của cả phiên thay đổi mạnh, dù cung cầu trong phần khớp lệnh thông thường không biến động tương ứng.

Khi hai nơi công bố số khác nhau, nguyên nhân có thể là một nơi tính cả thỏa thuận, nơi kia chỉ tính khớp lệnh. Cũng có thể họ đang nói về phạm vi khác nhau, chẳng hạn riêng một sàn thay vì toàn thị trường.

Nhìn xu hướng, đừng nhìn một phiên

Một phiên bán ròng vài trăm tỷ trên thị trường có quy mô rất lớn là chuyện có thể xảy ra thường xuyên. Chuỗi nhiều phiên cùng chiều mới cung cấp thêm bối cảnh. Đây là nguyên tắc chung khi đọc dữ liệu: một điểm không thành xu hướng.

Giả sử trong năm phiên, số ròng lần lượt là bán 300 tỷ, mua 50 tỷ, bán 100 tỷ, bán 250 tỷ và mua 20 tỷ. Tổng cộng cả giai đoạn là bán ròng 580 tỷ đồng. Hai phiên mua ròng không làm mất đi xu hướng ròng của cả chuỗi, nhưng cũng cho thấy hoạt động không diễn ra một chiều tuyệt đối.

Ngoài tổng số, cần xem dòng tiền có tập trung vào một mã hay phân tán. Bán ròng 500 tỷ do một giao dịch lớn ở một cổ phiếu khác với bán ròng 500 tỷ trải trên nhiều nhóm ngành.

Trường hợp đặc biệt dễ làm số liệu biến động

• Quỹ ETF cơ cấu danh mục. ETF là quỹ mô phỏng một chỉ số. Khi chỉ số thêm, loại hoặc đổi tỷ trọng cổ phiếu, quỹ có thể mua bán lượng lớn vào ngày cơ cấu.
• Giao dịch thỏa thuận lớn. Một thương vụ giữa hai bên có thể làm con số cả phiên tăng vọt nhưng không phản ánh đầy đủ tâm lý chung.
• Chuyển vốn giữa các mã. Khối ngoại có thể bán một nhóm và mua nhóm khác. Tổng ròng gần bằng 0 nhưng bên trong có sự dịch chuyển lớn.
• Mã kín room ngoại. Nhu cầu tồn tại nhưng tỷ lệ sở hữu tối đa khiến lượng mua thực hiện được bị hạn chế.

Những hiểu lầm hay gặp

Khối ngoại bán ròng là rút hết vốn khỏi Việt Nam. Không đúng. Họ có thể chỉ giảm một cổ phiếu, đổi ngành hoặc chuyển sang tài sản khác. Muốn nói về rút vốn cần thêm dữ liệu trong thời gian dài và phạm vi rộng hơn.

Mua ròng 1.000 tỷ nghĩa là có đúng 1.000 tỷ tiền mới vào thị trường. Không hẳn. Đây là chênh lệch mua bán được ghi nhận trong phạm vi thống kê, không cho biết nguồn tiền đến từ đâu hoặc đã nằm trong tài khoản bao lâu.

Mua ròng toàn thị trường nghĩa là cổ phiếu mình xem cũng được mua. Không đúng. Tổng số có thể được tạo ra bởi vài mã lớn, trong khi nhiều mã khác vẫn bị bán ròng.

Khối ngoại luôn nhìn thị trường chính xác hơn. Không có nhóm nào luôn đúng. Các tổ chức khác nhau có mục tiêu, thời hạn và giới hạn hoạt động khác nhau.

Trang này hiện gì?

Trang hiện 5 chỉ số của ba sàn ở trang chứng khoán gồm VN-Index, VN30, HNX, HNX30 và UPCOM, kèm mức thay đổi so với phiên trước.

Trang không đi vào dòng tiền từng mã hay từng nhóm nhà đầu tư. Phần đó cần dữ liệu chi tiết và dễ bị diễn giải thành nhận định. Phạm vi thông tin của trang được nêu tại trang giới thiệu.

Hỏi nhanh

Bán ròng 200 tỷ có nghĩa khối ngoại bán tổng cộng 200 tỷ không?

Không. Nếu họ mua 300 tỷ và bán 500 tỷ thì tổng giao dịch hai chiều là 800 tỷ, còn 200 tỷ chỉ là phần bán nhiều hơn mua.

Khối ngoại bán ròng mà thị trường vẫn tăng được không?

Có. Giá phụ thuộc vào tổng cung cầu của mọi nhóm. Lực mua trong nước có thể lớn hơn lượng bán của khối ngoại.

Số mua bán ròng ở hai nguồn khác nhau vì sao không khớp?

Hãy kiểm tra phạm vi sàn, thời điểm chốt dữ liệu, đơn vị và việc nguồn đó có tính giao dịch thỏa thuận hay không. Chỉ một khác biệt trong cách tính cũng có thể tạo ra hai kết quả khác nhau.

Số liệu chỉ để tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư.