Mở tài khoản chứng khoán cần gì và mất bao lâu?

Cần gì để mở?

Để quá trình xác thực ít bị gián đoạn, bạn cần chuẩn bị:

• Căn cước hoặc CCCD còn hạn, không bị mờ hay bong góc
• Điện thoại có camera, nhận được tin nhắn OTP
• Email và số điện thoại đang sử dụng
• Tài khoản ngân hàng chính chủ
• Khuôn mặt đủ sáng để ứng dụng đối chiếu với ảnh giấy tờ

Một số ứng dụng yêu cầu quét chip căn cước bằng NFC. Đây là chức năng đọc chip khi áp căn cước vào mặt sau điện thoại. Nếu máy không hỗ trợ NFC, bạn có thể phải dùng cách xác thực khác hoặc đến quầy.

Họ tên, ngày sinh và số giấy tờ trên tài khoản ngân hàng cần khớp với hồ sơ chứng khoán. Viết thiếu dấu, dùng số giấy tờ cũ hoặc nhập sai một chữ cũng có thể khiến việc liên kết bị từ chối.

Mở tài khoản và nộp tiền là hai việc riêng. Nhiều công ty không thu phí mở tài khoản và không yêu cầu chuyển tiền ngay. Chỉ khi muốn đặt lệnh mua, bạn mới cần có đủ tiền trong tài khoản chứng khoán.

Mở tài khoản mất mấy bước?

• Chọn công ty chứng khoán
• Điền thông tin và tải ảnh giấy tờ tuỳ thân
• Xác thực khuôn mặt qua ứng dụng
• Nhận số tài khoản, đặt mật khẩu
• Chuyển tiền vào tài khoản để bắt đầu

Khi chọn công ty, đừng chỉ nhìn dòng quảng cáo miễn phí giao dịch. Cần đọc cả biểu phí, cách nộp và rút tiền, chất lượng ứng dụng, kênh hỗ trợ khi quên mật khẩu và điều kiện sử dụng các dịch vụ có tính phí.

Ở bước xác thực, ứng dụng thường yêu cầu chụp mặt trước, mặt sau giấy tờ và quay khuôn mặt theo hướng dẫn. Ảnh bị lóa, mất góc hoặc khuôn mặt khác nhiều so với ảnh trên căn cước có thể phải kiểm tra thủ công.

Sau khi xác thực, bạn thường nhận số tài khoản qua ứng dụng, email hoặc tin nhắn. Hợp đồng điện tử có thể được xác nhận bằng OTP. Tài khoản chỉ thực sự sẵn sàng khi công ty thông báo hồ sơ đã được duyệt.

Mở trực tiếp tại quầy cũng được, thường nhanh hơn nếu bạn muốn hỏi kỹ. Cách này còn hữu ích khi căn cước khó quét, thông tin ngân hàng không khớp hoặc hồ sơ trực tuyến bị từ chối nhiều lần.

Vì sao có người mở vài phút, có người chờ lâu hơn?

Khoảng 1 ngày làm việc là thời gian thường gặp, không phải thời hạn giống nhau tại mọi công ty. Việc xử lý có thể kéo dài nếu:

• Đăng ký vào buổi tối, cuối tuần hoặc ngày nghỉ
• Ảnh giấy tờ không đọc được
• Thông tin khai báo không trùng với giấy tờ
• Khuôn mặt xác thực không đạt
• Số căn cước đã từng gắn với một hồ sơ khác
• Công ty cần gọi điện kiểm tra thêm

Nếu hồ sơ báo lỗi, không nên tạo liên tiếp nhiều tài khoản bằng các số điện thoại khác nhau. Cách gọn hơn là lưu mã hồ sơ và liên hệ đúng kênh hỗ trợ chính thức.

Kiểm tra gì trước khi chuyển tiền?

Sau khi nhận tài khoản, hãy kiểm tra chính xác tên người thụ hưởng, ngân hàng nhận, số tài khoản và nội dung chuyển khoản. Mỗi công ty có thể dùng tài khoản định danh riêng cho từng khách hàng.

• Chỉ lấy thông tin nộp tiền trong ứng dụng hoặc trang chính thức
• Không chuyển vào tài khoản cá nhân của nhân viên
• Không đọc OTP, mật khẩu hay mã giao dịch cho người khác
• Thử chuyển một khoản nhỏ trước nếu đây là lần đầu
• Kiểm tra ngân hàng rút tiền đã được liên kết đúng tên

Tài khoản cơ sở và tài khoản ký quỹ có thể có số đuôi khác nhau. Chuyển nhầm tiểu khoản không làm mất tiền nhưng có thể khiến tiền chưa xuất hiện đúng nơi cần dùng.

Ba loại phí nên hỏi rõ

Phí giao dịch tính theo phần trăm giá trị lệnh. Mức phí có thể khác giữa tài khoản tự giao dịch và tài khoản có nhân viên hỗ trợ. Một số biểu phí còn chia theo tổng giá trị giao dịch trong ngày.

Với lệnh nhỏ, mức phí tối thiểu có thể chiếm tỷ lệ đáng kể. Ví dụ giả định, một nơi thu tối thiểu 5.000 đồng cho mỗi lệnh. Nếu lệnh chỉ có giá trị 500.000 đồng, riêng khoản này tương đương 1% giá trị lệnh.

Phí lưu ký là tiền quản lý số chứng khoán đang được ghi nhận trong hệ thống lưu ký. Khoản này thường được tổng hợp theo tháng và phụ thuộc số lượng chứng khoán, không phụ thuộc giá thị trường tăng hay giảm.

Ngoài ba khoản trên, biểu phí có thể còn có phí ứng trước tiền bán, lãi vay ký quỹ, phí tin nhắn, phí dữ liệu hoặc phí xử lý một số yêu cầu tại quầy. Dòng chữ miễn phí mở tài khoản không có nghĩa mọi dịch vụ sau đó đều miễn phí.

Thử tính tổng chi phí bằng số

Đây là ví dụ giả định để tập ước lượng, không phải mức giá hay biểu phí của một công ty cụ thể.

Giả sử bạn mua 1.000 cổ phiếu với giá 20.000 đồng một cổ phiếu. Phí giao dịch giả định là 0,15%. Sau đó bạn bán toàn bộ với giá 21.000 đồng.

Tổng tiền bỏ ra lúc mua là 20.030.000 đồng. Tiền còn lại từ lần bán, trước các khoản khác, là 20.947.500 đồng. Phần chênh lệch thực tế còn 917.500 đồng, thấp hơn mức chênh 1 triệu đồng nhìn từ giá mua và giá bán.

Cách tính này cho thấy cần cộng cả phí ở chiều mua, phí ở chiều bán và thuế trên giá trị bán. Biểu phí thực tế phải lấy trực tiếp từ công ty nơi mở tài khoản.

Hai thứ khác cần biết

Thuế — cá nhân bán chứng khoán chịu thuế thu nhập cá nhân bằng 0,1% giá trị bán. Công ty chứng khoán thường khấu trừ ngay khi giao dịch được thanh toán.

Thuế tính trên giá bán, không tính riêng phần có lãi. Ví dụ giả định, bán số cổ phiếu trị giá 50 triệu đồng thì thuế là 50.000 đồng. Nếu trước đó mua số cổ phiếu ấy với giá 55 triệu đồng, giao dịch đang lỗ nhưng khoản thuế này vẫn phát sinh.

Thời gian tiền và cổ phiếu về — mua xong cổ phiếu không về ngay, bán xong tiền cũng vậy. Với cổ phiếu niêm yết, cách nhớ phổ biến là chu kỳ T+2. T là ngày giao dịch khớp lệnh, còn cộng hai là hai ngày làm việc tiếp theo.

Nếu lệnh khớp vào thứ Hai và tuần đó không có ngày nghỉ, ngày T+2 là thứ Tư. Cuối tuần và ngày lễ không được tính như ngày thanh toán thông thường. Thời điểm tài sản hiển thị và được phép sử dụng còn phụ thuộc quy trình của hệ thống và công ty chứng khoán.

Một số nơi cho ứng trước tiền bán để rút hoặc sử dụng sớm hơn. Đây là dịch vụ có thể mất phí, không phải tiền bán đã hoàn tất thanh toán sớm.

Vay ký quỹ — nên biết trước khi được mời

Vay ký quỹ, thường gọi là margin, là việc vay thêm tiền của công ty chứng khoán để mua chứng khoán đủ điều kiện. Khoản vay có lãi tính theo ngày và tài sản trong tài khoản được dùng để bảo đảm.

Ví dụ giả định, bạn có 100 triệu đồng và vay thêm 50 triệu đồng, tổng giá trị cổ phiếu là 150 triệu đồng. Nếu giá trị danh mục giảm 10%, danh mục còn 135 triệu đồng. Trừ khoản nợ gốc 50 triệu đồng, phần vốn còn 85 triệu đồng, tức vốn tự có giảm khoảng 15% trước khi tính lãi vay.

Khi tỷ lệ tài sản bảo đảm xuống thấp, công ty có thể yêu cầu nộp thêm tiền hoặc giảm dư nợ. Nếu không đáp ứng đúng hạn, chứng khoán có thể bị bán để thu hồi khoản vay theo hợp đồng.

Dịch vụ này không bắt buộc để mở tài khoản cơ sở. Cần phân biệt rõ mật khẩu giao dịch, tiểu khoản ký quỹ, lãi suất vay và ngưỡng xử lý tài sản trước khi ký xác nhận.

Bốn hiểu lầm hay gặp

Mở xong là giao dịch được ngay. Chưa chắc. Hồ sơ phải được duyệt, tài khoản phải kích hoạt và tiền phải vào đúng tiểu khoản.

Không giao dịch thì hoàn toàn không có phí. Nếu không có chứng khoán và không dùng dịch vụ trả phí, chi phí có thể bằng không. Nhưng tài khoản đang giữ chứng khoán vẫn có thể phát sinh phí lưu ký.

Chỉ giao dịch có lãi mới bị tính thuế. Không đúng. Thuế chuyển nhượng chứng khoán của cá nhân tính theo giá trị bán từng lần.

T+2 là đúng hai ngày theo lịch. Không đúng. Đây là ngày làm việc của thị trường, nên cuối tuần và ngày nghỉ có thể làm thời gian thực tế dài hơn.

Trường hợp đặc biệt

Một người có thể mở tài khoản tại nhiều công ty chứng khoán. Tuy nhiên, hồ sơ tại mỗi nơi vẫn phải được xác thực riêng và cần quản lý nhiều mật khẩu, biểu phí, số dư tiền cùng danh mục khác nhau.

Người chưa đủ tuổi, người nước ngoài hoặc người có giấy tờ cấp ở nước ngoài có thể phải nộp thêm hồ sơ, có người đại diện hoặc làm thủ tục cấp mã giao dịch theo từng trường hợp. Thời gian khi đó thường dài hơn quy trình trực tuyến dành cho người Việt Nam đã có căn cước hợp lệ.

Nếu vừa đổi từ giấy tờ cũ sang căn cước mới, cần cập nhật đồng thời tại ngân hàng và công ty chứng khoán. Dùng hai số giấy tờ khác nhau là nguyên nhân phổ biến khiến việc rút tiền hoặc thay đổi thông tin bị chậm.

Hỏi nhanh

Mở tài khoản có mất tiền không?

Nhiều công ty không thu phí mở và không yêu cầu số dư tối thiểu. Tuy vậy, giao dịch, lưu ký, chuyển chứng khoán, ứng tiền hoặc vay ký quỹ có thể phát sinh phí riêng.

Có thể rút tiền về tài khoản ngân hàng của người khác không?

Thông thường tiền được rút về tài khoản ngân hàng chính chủ đã đăng ký. Quy định này giúp hạn chế việc tiền bị chuyển sang người không đứng tên tài khoản chứng khoán.

Bán cổ phiếu hôm nay có rút tiền ngay được không?

Tiền bán thông thường chờ thanh toán theo chu kỳ T+2. Nếu công ty có dịch vụ ứng trước tiền bán, bạn có thể nhận sớm hơn nhưng cần kiểm tra phí trước khi sử dụng.

Số liệu trong các ví dụ chỉ để tập tính chi phí. Trang cung cấp thông tin tra cứu, không tư vấn mua bán chứng khoán.