Giá vàng lên xuống do đâu? Bốn thứ đẩy giá

Trả lời ngắn

Bốn yếu tố này thường tác động cùng lúc. Vì vậy, không phải cứ vàng thế giới tăng 1% thì mọi loại vàng trong nước cũng tăng đúng 1%. Giá SJC, nhẫn trơn 9999 và vàng nữ trang còn có thể đi khác nhau vì nguồn hàng, thương hiệu và chênh lệch mua bán riêng.

Giá vàng thế giới ảnh hưởng bao nhiêu?

Vàng là hàng hoá toàn cầu, giá gốc thường được niêm yết bằng đô la Mỹ mỗi ounce. Khi giá thế giới tăng, giá trong nước thường tăng theo, nhưng mức tăng và thời điểm điều chỉnh không hoàn toàn giống nhau. Có lúc giá nội địa phản ứng ngay, có lúc trễ vài giờ.

Một ounce vàng, chính xác là ounce troy dùng cho kim loại quý, bằng khoảng 31,1035 gram. Tại Việt Nam:

• 1 chỉ bằng 3,75 gram
• 1 lượng bằng 10 chỉ, tức 37,5 gram
• 1 ounce bằng khoảng 8,29426 chỉ
• 1 lượng bằng khoảng 1,20565 ounce

Muốn quy giá thế giới sang đồng mỗi chỉ, lấy giá USD mỗi ounce nhân với tỷ giá bán USD, sau đó chia cho 8,29426.

Trang có sẵn bảng vàng thế giới để quy đổi. Số liệu được làm mới khi bạn mở trang, giúp tránh nhầm giữa ounce, chỉ và lượng.

Ví dụ quy đổi bằng số

Giả sử để tập ước lượng:

• Giá vàng thế giới là 2.400 USD mỗi ounce
• Tỷ giá bán USD là 25.500 đồng
• Vàng được quy đổi theo hàm lượng gần 9999

Phép tính là:

2.400 × 25.500 ÷ 8,29426 = khoảng 7,38 triệu đồng mỗi chỉ

Một lượng có 10 chỉ, nên giá quy đổi tương ứng khoảng 73,8 triệu đồng mỗi lượng.

Đây chỉ là số giả định để minh hoạ cách tính, không phải giá hôm nay. Con số quy đổi cũng chưa phải giá bán lẻ tại tiệm. Nó chưa tính chênh lệch cung cầu trong nước, chi phí kinh doanh, thương hiệu sản phẩm và khoảng cách giữa giá mua với giá bán.

Vì sao vàng thế giới giảm mà trong nước vẫn tăng?

Vàng thế giới tính bằng USD, còn người Việt theo dõi giá bằng đồng. Vì vậy, phải nhìn cả giá vàng lẫn tỷ giá.

Giả sử vàng thế giới vẫn là 2.400 USD mỗi ounce. Nếu tỷ giá bán USD tăng từ 25.000 đồng lên 25.500 đồng, giá quy đổi sẽ thay đổi như sau:

Chỉ riêng tỷ giá đã làm số quy đổi tăng khoảng 1,5 triệu đồng mỗi lượng, dù giá vàng quốc tế không đổi. Ngược lại, giá thế giới có thể tăng nhẹ nhưng số quy đổi sang đồng gần như đứng yên nếu tỷ giá giảm đủ mạnh.

Khi gặp tình huống vàng thế giới giảm mà giá trong nước vẫn tăng, hãy mở bảng tỷ giá và kiểm tra giá bán USD tại cùng thời điểm. So dữ liệu khác giờ dễ dẫn tới kết luận sai.

Nguồn cung vàng miếng

Đây là phần mang tính riêng của thị trường Việt Nam. Nguồn cung vàng miếng SJC chịu cơ chế quản lý và không tự tăng nhanh chỉ vì nhu cầu trên thị trường tăng. Khi lượng hàng sẵn có ít trong lúc nhiều người cùng tìm mua, giá SJC có thể tách xa giá vàng thế giới quy đổi.

Khoảng cách có thể tính đơn giản:

Giá bán vàng trong nước trừ giá thế giới đã quy đổi

Giả sử giá thế giới quy đổi là 73,8 triệu đồng một lượng, còn giá bán SJC giả định là 90 triệu đồng một lượng. Khoảng cách khi đó là 16,2 triệu đồng một lượng.

Số này không có nghĩa toàn bộ 16,2 triệu đồng là chi phí hay lợi nhuận của cửa hàng. Nó là phần chênh tổng hợp, có thể liên quan đến nguồn cung, nhu cầu, cơ chế quản lý, thương hiệu và cách từng đơn vị niêm yết.

Khoảng cách giữa giá trong nước với thế giới là một thước đo tham khảo về độ căng của thị trường nội địa. Trang giá vàng thế giới tính sẵn phần chênh để người đọc không phải tự đổi đơn vị.

Không phải loại vàng nào cũng chênh như nhau

Giá SJC không đại diện cho toàn bộ vàng tại Việt Nam. Cùng là vàng gần 9999 nhưng vàng miếng SJC và nhẫn trơn có thể khác giá đáng kể.

• Vàng miếng SJC chịu ảnh hưởng mạnh từ nguồn cung riêng và mức độ được thị trường chấp nhận
• Nhẫn trơn 9999 thường bám giá nguyên liệu sát hơn, nhưng vẫn phụ thuộc từng thương hiệu
• Vàng nữ trang còn có tiền công, độ tinh khiết và hao hụt khi bán lại
• Vàng 18K hoặc 14K chứa ít vàng nguyên chất hơn nên không thể so trực tiếp với giá 9999

Khi đo khoảng cách với thế giới, cần so cùng đơn vị, cùng chiều giá và loại vàng có độ tinh khiết tương đương.

Nhu cầu mùa vụ

Một số thời điểm trong năm có lượng giao dịch tăng rõ rệt:

• Ngày vía Thần Tài, mùng 10 tháng Giêng, thường là cao điểm mua vàng nhỏ lẻ
• Mùa cưới cuối năm và đầu năm làm nhu cầu nhẫn, kiềng và nữ trang tăng
• Cận Tết có thêm nhu cầu quà tặng, tích trữ và chuyển một phần tiền mặt sang vàng

Trong các đợt đông người giao dịch, giá bán có thể phản ứng nhanh hơn giá mua. Khoảng cách mua vào và bán ra vì vậy có thể rộng hơn ngày thường. Yếu tố mùa vụ thường tác động mạnh trong thời gian ngắn, không nhất thiết làm thay đổi xu hướng dài hơn của giá thế giới.

Chênh lệch mua vào và bán ra nói gì?

Bảng giá luôn có hai phía:

• Mua vào là mức đơn vị kinh doanh trả khi nhận vàng từ khách
• Bán ra là mức khách trả khi lấy vàng từ đơn vị kinh doanh

Giả sử một loại vàng được niêm yết mua vào 88 triệu đồng và bán ra 91 triệu đồng mỗi lượng. Chênh lệch là 3 triệu đồng mỗi lượng. Nếu giá niêm yết chưa đổi, một lượng vừa được tính theo phía bán ra sẽ được cửa hàng định giá theo phía mua vào, thấp hơn 3 triệu đồng.

Chênh lệch rộng thường cho thấy bên niêm yết đang phòng ngừa biến động hoặc thị trường khó cân bằng cung cầu. Vì vậy, chỉ nhìn giá bán tăng chưa đủ; cần nhìn cả giá mua và độ rộng giữa hai phía tại bảng giá vàng.

Trường hợp đặc biệt dễ làm số liệu lệch nhau

• Khác thời điểm cập nhật: giá thế giới có thể vừa đổi nhưng bảng trong nước chưa điều chỉnh
• Cuối tuần: thị trường quốc tế không chạy liên tục cả tuần, trong khi cửa hàng trong nước vẫn có thể giữ bảng giá riêng
• Ngày nghỉ hoặc ngoài giờ: một bên ngừng cập nhật khiến khoảng chênh trông lớn bất thường
• Khác chiều giá: lấy giá bán trong nước so với giá mua thế giới sẽ làm kết quả thiếu nhất quán
• Khác đơn vị: ounce, lượng và chỉ không thể đặt cạnh nhau nếu chưa quy đổi
• Khác tuổi vàng: vàng 18K không thể so ngang với vàng thế giới gần 24K

Con số khoảng 3 lần điều chỉnh mỗi ngày là mức quan sát thông thường, không phải lịch cố định. Khi thị trường biến động mạnh, giá trong nước có thể đổi nhiều lần hơn.

Những hiểu lầm hay gặp

Vàng thế giới tăng thì SJC phải tăng đúng từng ấy. Không hẳn. Giá thế giới tạo hướng chung, còn SJC chịu thêm tỷ giá, nguồn hàng và nhu cầu nội địa.

Giá thế giới quy đổi chính là giá hợp lý tại cửa hàng. Số quy đổi chỉ là mốc so sánh. Giá giao dịch thực tế còn có chênh mua bán, chi phí và đặc điểm từng sản phẩm.

Tỷ giá trung tâm tăng là đủ để giải thích giá vàng. Khi quy đổi, con số sát với giao dịch hơn thường là tỷ giá bán USD. Cần dùng cùng một nguồn và cùng thời điểm để đối chiếu.

Khoảng cách với thế giới càng lớn thì vàng càng tinh khiết. Không đúng. Độ tinh khiết được thể hiện bằng 9999, 999, 750 hoặc ký hiệu K. Khoảng cách giá chủ yếu phản ánh điều kiện của thị trường.

Tự kiểm trong ba mươi giây

Khi thấy giá thay đổi, hãy kiểm theo thứ tự:

• Mở giá vàng thế giới xem USD mỗi ounce tăng hay giảm
• Mở bảng tỷ giá và nhìn giá bán USD
• So giá trong nước với mức thế giới đã quy đổi
• Kiểm tra chênh lệch mua vào và bán ra
• Nhìn lịch xem có trùng vía Thần Tài, mùa cưới hoặc cận Tết không
• Đảm bảo các số đang được so tại thời điểm gần nhau

Các bước này giải thích được phần lớn biến động nhìn thấy trên bảng giá, dù không thể tách chính xác từng yếu tố đóng góp bao nhiêu.

Một điều trang này không làm

Trang chỉ hiển thị số liệu và giải thích cơ chế. Trang không dự đoán giá sẽ tăng hay giảm, cũng không đưa ra chỉ dẫn sử dụng tiền. Mọi con số chỉ để tham khảo và trang không mua bán vàng.

Hỏi nhanh

Một ounce bằng bao nhiêu lượng vàng?

Một ounce bằng khoảng 0,829426 lượng, tức 8,29426 chỉ. Chiều ngược lại, một lượng bằng khoảng 1,20565 ounce.

Khi quy đổi phải dùng tỷ giá nào?

Công thức trong bài dùng tỷ giá bán USD, vì đang tính số đồng cần để quy đổi từ mức giá niêm yết bằng USD. Hãy dùng tỷ giá và giá vàng được ghi nhận gần cùng thời điểm.

Vì sao nhẫn 9999 và SJC khác giá dù cùng tuổi vàng?

Vì tuổi vàng chỉ cho biết độ tinh khiết. Giá còn phụ thuộc dạng sản phẩm, thương hiệu, nguồn cung, nhu cầu và chính sách mua lại của từng đơn vị.