Gửi tiết kiệm bao nhiêu tiền thì hợp lý?

Gửi bao nhiêu thì ngân hàng nhận?

Câu hỏi "gửi bao nhiêu thì hợp lý" thật ra gộp ba câu nhỏ: ngân hàng nhận từ mức nào, có bị đánh thuế không, và chia sổ ra sao để lúc cần tiền không mất trắng phần lãi. Bài này đi lần lượt từng câu.

Mức tối thiểu thường gặp

Không có con số chung cho cả hệ thống. Mỗi ngân hàng tự đặt mức sàn, và mức này còn khác nhau giữa gửi tại quầy với gửi trên ứng dụng.

Các mức hay gặp ở Việt Nam:

• Gửi tại quầy — thường từ 1.000.000 đồng, có nơi 500.000 đồng
• Gửi trực tuyến trên app — thường thấp hơn, nhiều nơi từ 100.000 đồng đến 1.000.000 đồng
• Gửi ngoại tệ — có mức sàn riêng, thường tính bằng đô la Mỹ

Vì sao gửi online lại nhận mức thấp hơn? Vì ngân hàng không tốn giấy tờ, không tốn nhân viên, không tốn quầy. Chi phí phục vụ một sổ nhỏ gần như bằng không nên họ sẵn sàng nhận.

Điểm cần nhớ: mức tối thiểu là mức để *mở sổ*, không phải mức để *được lãi cao*. Nhiều ngân hàng có bậc lãi suất theo số tiền — gửi vài trăm triệu trở lên có thể được cộng thêm một chút so với gửi vài triệu. Bậc này mỗi nơi mỗi khác, phải xem bảng lãi suất của chính ngân hàng đó.

Gửi ít quá thì có bị gì không?

Không bị phạt, không bị đóng phí. Sổ nhỏ vẫn được tính lãi đúng như sổ lớn nếu cùng bậc. Chỉ là số tiền lãi nhận về nhỏ tương ứng.

Có một điểm nhỏ: vài ngân hàng đặt điều kiện số dư tối thiểu cho tài khoản thanh toán (tài khoản dùng để chuyển khoản hằng ngày) — đây là thứ khác hẳn với sổ tiết kiệm. Đừng nhầm hai loại tài khoản này với nhau.

Chuyện thuế — chỗ nhiều người hiểu sai nhất

Đây là phần cần đọc kỹ.

Lãi tiền gửi tiết kiệm của cá nhân tại tổ chức tín dụng hiện thuộc diện thu nhập được miễn thuế thu nhập cá nhân. Gửi 10 triệu hay gửi 10 tỷ, phần lãi bạn nhận về đều không bị trừ thuế thu nhập cá nhân.

Nhiều người nghe đồn "gửi trên mức nào đó là bị đánh thuế" rồi chia nhỏ tiền ra nhiều ngân hàng chỉ vì sợ thuế. Việc chia nhỏ có lý do khác hợp lý hơn (nói ở phần dưới), nhưng né thuế không phải lý do — vì hiện không có thuế để né.

Vài điểm cần phân biệt cho rõ:

• Cá nhân gửi tiết kiệm — lãi được miễn thuế thu nhập cá nhân
• Doanh nghiệp gửi tiền — lãi tiền gửi tính vào thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp, đây là sắc thuế hoàn toàn khác
• Lãi từ trái phiếu, từ cho vay cá nhân, từ chứng khoán — không cùng nhóm với lãi tiết kiệm, cách tính thuế khác

⚠️ Chính sách thuế có thể thay đổi. Bài viết này ghi theo quy định đang áp dụng tại thời điểm viết. Trước khi ra quyết định liên quan tới số tiền lớn, bạn hãy tra lại văn bản mới nhất trên trang của Tổng cục Thuế hoặc hỏi trực tiếp nhân viên ngân hàng. Đừng dựa vào một bài viết trên mạng — kể cả bài này — làm căn cứ cuối cùng cho chuyện tiền bạc.

Vậy còn phải kê khai không?

Khoản nào được miễn thuế thì không phát sinh nghĩa vụ nộp. Nếu bạn có nhiều nguồn thu nhập khác nhau và đang tự làm quyết toán thuế, cứ hỏi thẳng cơ quan thuế về trường hợp cụ thể của mình cho chắc.

Vấn đề thật sự: rút trước hạn

Đây mới là chỗ mất tiền thật, và cũng là lý do chính để chia sổ.

Khi bạn gửi kỳ hạn 12 tháng mà rút ở tháng thứ 7, ngân hàng không trả bạn lãi 12 tháng cho 7 tháng đó. Họ trả theo lãi suất không kỳ hạn — mức thấp nhất trong bảng, thường chỉ bằng một phần rất nhỏ so với lãi có kỳ hạn.

Nói cách khác: rút sớm một ngày cũng mất gần như toàn bộ phần lãi đã tích được của sổ đó.

Và đây là điểm đau: bạn rút một phần thì cả sổ bị tính lại. Cần 50 triệu nhưng sổ có 300 triệu thì cả 300 triệu đều rơi về lãi không kỳ hạn, chứ không phải chỉ 50 triệu bị phạt.

*Lưu ý: một số ngân hàng hiện cho rút một phần mà phần còn lại vẫn giữ nguyên kỳ hạn và lãi suất. Đây là điểm bạn nên hỏi rõ ngay lúc mở sổ, vì nó thay đổi hoàn toàn bài toán bên dưới.*

Mẹo chia nhiều sổ nhỏ

Cách xử lý đơn giản: thay vì một sổ to, mở nhiều sổ nhỏ. Khi cần tiền, bạn chỉ tất toán đúng số sổ đủ dùng, các sổ còn lại giữ nguyên lãi.

Ba cách chia thường dùng:

Chia đều theo số tiền. 300 triệu thành 3 sổ 100 triệu, hoặc 6 sổ 50 triệu. Càng nhiều sổ càng linh hoạt, đổi lại bạn phải quản lý nhiều mã sổ hơn.

Chia theo bậc — sổ nhỏ dần. Một sổ 150 triệu, một sổ 100 triệu, một sổ 50 triệu. Cần ít thì rút sổ nhỏ, cần nhiều thì rút sổ to. Cách này giảm số sổ phải theo dõi mà vẫn khá linh hoạt.

Chia theo kỳ hạn — kiểu bậc thang. Mỗi sổ một kỳ hạn khác nhau: 3 tháng, 6 tháng, 9 tháng, 12 tháng. Cứ vài tháng lại có một sổ đến hạn, đáo hạn xong gửi tiếp kỳ dài. Sau một vòng, bạn có sổ đến hạn đều đặn mà phần lớn tiền vẫn nằm ở kỳ hạn dài lãi cao hơn.

Chia nhiều sổ có tốn phí không? Mở sổ tiết kiệm ở Việt Nam thường không mất phí, gửi online lại càng gọn — vài thao tác trên app là xong. Chi phí thật sự là công sức theo dõi.

Cùng 300 triệu — để 1 sổ hay chia 3 sổ?

Đặt tình huống: bạn gửi 300 triệu, kỳ hạn 12 tháng. Đến tháng thứ 8 thì cần gấp 100 triệu.

Để tính được, ta dùng hai con số giả định: lãi suất có kỳ hạn 12 tháng là 5,5%/năm, lãi không kỳ hạn là 0,1%/năm. Đây là số bịa ra cho dễ hình dung, không phải lãi suất thật của ngân hàng nào — lãi suất thật đổi liên tục, phải xem bảng của chính ngân hàng bạn gửi.

Cách 1 — để một sổ 300 triệu, rút cả sổ ở tháng 8:

Toàn bộ 300 triệu bị tính lãi không kỳ hạn cho 8 tháng.

Cách 2 — chia 3 sổ 100 triệu, chỉ rút 1 sổ ở tháng 8:

Một sổ bị tính lãi không kỳ hạn, hai sổ còn lại chạy tiếp tới đủ 12 tháng.

Gộp lại để so cho rõ:

Chênh lệch gần 11 triệu đồng chỉ vì cách chia sổ, trong khi số tiền gửi, kỳ hạn và ngân hàng đều y hệt nhau.

Con số cụ thể sẽ khác nếu lãi suất khác, nhưng hướng thì luôn giống: chia nhỏ ra thì phần tiền không đụng tới vẫn được hưởng lãi đủ hạn. Bạn có thể tự thay số của mình vào công cụ tính lãi tiết kiệm trên trang để ra con số sát với trường hợp thật.

Vậy cứ chia thật nhỏ là tốt nhất?

Không hẳn. Chia quá nhỏ có ba điểm bất tiện:

• Nhiều sổ khó nhớ ngày đáo hạn. Quên một sổ thì nó tự động gia hạn, có thể không đúng ý bạn.
• Vài ngân hàng có bậc lãi suất theo số tiền. Nếu ngân hàng bạn chọn cộng thêm lãi cho sổ từ một mức nào đó, chia nhỏ có thể làm mọi sổ rơi xuống bậc thấp. Hỏi trước khi chia.
• Thao tác nhiều hơn. Mỗi lần đáo hạn là mỗi lần phải xử lý.

Mức chia hợp lý cho phần lớn người: 3 đến 5 sổ. Đủ linh hoạt mà chưa rối.

Bao nhiêu tiền thì nên để dạng nào?

Không có công thức chung, nhưng có một cách sắp xếp nhiều người dùng:

• Tiền tiêu trong tháng — để ở tài khoản thanh toán, rút lúc nào cũng được
• Tiền phòng thân — gửi kỳ hạn ngắn (1 đến 3 tháng) hoặc chia thành sổ nhỏ, ưu tiên rút được nhanh
• Tiền chưa dùng tới trong năm — gửi kỳ hạn dài hơn để hưởng lãi cao hơn

Nguyên tắc chung: kỳ hạn càng khớp với thời điểm bạn thật sự cần tiền thì càng ít mất mát. Người ta mất lãi không phải vì chọn sai ngân hàng, mà vì chọn kỳ hạn dài hơn thời gian mình thật sự để yên được số tiền đó.

Nếu đang cân nhắc giữa gửi tiết kiệm và giữ tài sản dạng khác, bạn có thể xem thêm bảng giá vàng, giá bạc hay tỷ giá ngoại tệ để so mức biến động. Trang này chỉ hiển thị số liệu, không tư vấn nên chọn cái nào.

Chỗ hay nhầm

"Gửi nhiều thì bị đánh thuế lãi." Không. Lãi tiết kiệm của cá nhân hiện được miễn thuế thu nhập cá nhân, không có ngưỡng nào cả. Nhớ tra lại nếu quy định đổi.

"Rút trước hạn thì chỉ mất lãi phần rút." Sai ở phần lớn trường hợp. Với sổ thường, rút một phần là cả sổ bị tính lại theo lãi không kỳ hạn. Một số ngân hàng có sản phẩm cho rút linh hoạt — phải hỏi rõ, đừng mặc định.

"Lãi suất cao nhất là tốt nhất." Con số trên bảng chỉ đúng khi bạn giữ đủ kỳ hạn. Gửi 24 tháng lãi cao mà rút ở tháng thứ 5 thì còn ít hơn gửi 3 tháng rồi quay vòng.

"Chia sổ để né thuế." Không có thuế để né. Chia sổ là để linh hoạt khi cần rút, hoàn toàn khác chuyện thuế.

"Sổ tiết kiệm và tài khoản thanh toán là một." Hai thứ khác nhau. Tài khoản thanh toán để chuyển tiền hằng ngày, lãi gần như bằng không. Sổ tiết kiệm có kỳ hạn và có lãi.

"Đáo hạn tự động là luôn có lợi." Sổ tự gia hạn theo lãi suất tại thời điểm gia hạn, không phải lãi suất cũ. Nếu lãi suất thị trường đã đổi, mức bạn nhận cũng đổi theo mà bạn không hay biết.

Vài điểm nên hỏi trước khi mở sổ

Hỏi thẳng nhân viên ngân hàng, những câu này quyết định bạn mất hay giữ được lãi:

• Có cho rút một phần mà phần còn lại giữ nguyên lãi không?
• Rút trước hạn thì tính theo lãi suất nào?
• Ngân hàng có bậc lãi suất theo số tiền không, mốc ở đâu?
• Sổ có tự động gia hạn không, gia hạn theo lãi suất nào?
• Gửi trên app và gửi tại quầy lãi suất có khác nhau không?

Câu cuối đáng hỏi nhất — nhiều ngân hàng để lãi online cao hơn tại quầy một chút để khuyến khích khách tự thao tác.

Hỏi nhanh

Gửi 5 triệu có được không?

Được, mức này nằm trên sàn của gần như mọi ngân hàng. Lãi nhận về nhỏ nhưng tỷ lệ lãi suất vẫn tính như sổ lớn nếu cùng bậc. Gửi online sẽ tiện hơn ra quầy với số tiền này.

Chia sổ ở nhiều ngân hàng khác nhau có lợi hơn không?

Chia trong cùng một ngân hàng đã đủ giải quyết chuyện rút trước hạn. Chia sang nhiều ngân hàng chủ yếu để so lãi suất và phân tán rủi ro, đổi lại bạn phải quản lý nhiều app, nhiều lịch đáo hạn hơn. Người mới nên bắt đầu gọn ở một chỗ.

Rút trước hạn một ngày có được tính lãi đủ không?

Không. Thiếu một ngày cũng bị tính theo lãi không kỳ hạn. Nếu sắp tới hạn mà cần tiền, hỏi ngân hàng về khoản vay cầm cố chính sổ tiết kiệm đó — trong nhiều trường hợp chi phí lãi vay vài ngày còn ít hơn phần lãi bị mất. Bạn tự so hai con số rồi quyết.

Số liệu trong bài chỉ để tham khảo và ước lượng, trang không nhận gửi tiền và không tư vấn đầu tư. Lãi suất, mức tối thiểu và quy định thuế đều có thể thay đổi — hãy tra lại tại ngân hàng và cơ quan thuế trước khi quyết định.