Bảo quản vàng thế nào cho không bị hao?

Vàng có tự nhẹ đi khi để lâu?

Vàng hao bằng cách nào?

Vàng khá bền về mặt hoá học. Trong điều kiện cất giữ bình thường, nó không bay hơi hay tự biến mất theo thời gian. Tuy nhiên, vàng lại mềm, nhất là vàng có độ tinh khiết cao. Bề mặt có thể bị cào, miết hoặc mài mòn khi tiếp xúc với vật khác.

Mỗi vết xước chỉ lấy đi một lượng rất nhỏ. Nhưng việc đeo thường xuyên, đánh bóng nhiều lần hoặc để nhiều món cọ vào nhau có thể tạo ra phần hao cộng dồn.

Trang sức còn có những chỗ dễ mất trọng lượng rõ hơn:

• Khoá dây chuyền bị gãy hoặc thay bằng khoá nhẹ hơn
• Mắt dây bị mòn rồi đứt
• Hạt vàng, móc treo hoặc chi tiết trang trí bị rơi
• Chấu giữ đá bị mài mòn
• Món rỗng bị thủng, móp hoặc mất một mảnh
• Mối hàn cũ bị tháo ra trong lúc sửa
• Bề mặt bị mài đi khi đánh bóng

Vàng miếng ít gặp các tình huống này vì không được đeo. Rủi ro chính là bao bì bị rách, miếng vàng bị trầy, cong hoặc móp do cất không đúng cách. Khối lượng có thể vẫn còn nguyên, nhưng tình trạng bên ngoài và hồ sơ đi kèm có thể ảnh hưởng cách nơi thu lại kiểm tra, phân loại và báo giá.

Cách cất từng loại vàng

Cất vàng miếng thế nào?

Nếu vàng miếng đang nằm trong bao bì hoặc vỉ niêm phong nguyên vẹn, hãy giữ nguyên trạng. Không cần mở ra để lau vàng. Việc bóc, cắt, ghim, dán lại hoặc viết lên bao bì có thể khiến tình trạng ban đầu khó xác nhận.

Nên đặt từng miếng nằm phẳng. Hộp bên ngoài cần đủ cứng để vỉ không bị uốn khi có vật khác đè lên. Không bó nhiều miếng bằng dây thun vì dây có thể lão hoá, dính vào bao bì và tạo lực ép ở cạnh.

Tránh cầm, bẻ hoặc ấn thử miếng vàng qua lớp vỉ. Vàng tinh khiết tương đối mềm nên lực tác động có thể để lại vết lõm dù bao bì chưa rách.

Nếu miếng vàng không còn vỉ, hãy bọc riêng bằng vải sạch, mềm rồi đặt trong hộp cứng. Không xếp các miếng trần trực tiếp lên nhau. Cạnh của miếng này có thể tạo vết trên mặt miếng kia.

Không tự mài hoặc đánh bóng để xoá vết. Mặt ngoài có thể sáng hơn, nhưng thao tác mài chính là lấy bớt một lớp vật liệu. Khi cần xác định khối lượng, nên cân nguyên trạng trên cân phù hợp và được kiểm tra độ chính xác.

Cất nhẫn, vòng và dây chuyền thế nào?

Mỗi món cần một chỗ riêng. Túi vải mềm hoặc hộp có ngăn là cách đơn giản nhất. Một túi lớn chứa nhiều món vẫn có thể làm chúng cọ vào nhau mỗi lần di chuyển.

Nhẫn trơn nên được tách khỏi nhẫn có đá. Đá và phần chấu có thể cào lên bề mặt vàng. Hai chiếc nhẫn có độ cứng khác nhau cũng có thể làm món mềm hơn xuất hiện vết.

Dây chuyền nên được cài khoá trước khi cất. Đặt dây nằm thẳng hoặc cuộn thành vòng lớn, không thắt nút. Dây càng mảnh thì mắt nối càng dễ biến dạng khi bị kéo để gỡ rối.

Vòng tay và kiềng không nên bị nhét vào ngăn quá chật. Với món rỗng, một lần đè mạnh có thể tạo vết móp khó sửa. Nếu cố nắn lại tại nhà, phần kim loại ở nếp gập có thể yếu thêm hoặc nứt.

Sau khi đeo, có thể dùng khăn mềm, sạch và khô để thấm mồ hôi trước khi cất. Không cần chà mạnh. Mồ hôi và mỹ phẩm thường làm bề mặt bẩn hoặc xỉn, đặc biệt ở phần kim loại pha, nhưng màu thay đổi không đồng nghĩa vàng đã tự hao.

Trang sức gắn đá cần cẩn thận hơn

Với món có đá, trọng lượng trên cân gồm cả vàng, đá và đôi khi có vật liệu gắn kết. Nếu một viên đá hoặc một chấu nhỏ rơi mất, tổng trọng lượng sẽ giảm. Mức giảm đó không thể quy hết thành lượng vàng bị hao.

Nên quan sát định kỳ các chấu giữ đá. Nếu viên đá rung, nghiêng hoặc mắc vào vải, hãy ngừng đeo để tránh mất thêm chi tiết. Không dùng tay bẻ chấu trở lại vì chấu có thể gãy.

Không ngâm mọi loại trang sức vào cùng một dung dịch. Có loại đá chịu nước tốt, nhưng cũng có loại nhạy với nhiệt, hoá chất hoặc sóng siêu âm. Món dùng keo càng không phù hợp với việc ngâm tuỳ tiện. Khi không biết rõ vật liệu, chỉ lau nhẹ và tra hướng dẫn chính thức đi kèm món.

Những chỗ không phù hợp để cất vàng

Phòng tắm không phải chỗ lý tưởng. Độ ẩm, mỹ phẩm và chất tẩy rửa có thể ảnh hưởng đến bao bì, phần kim loại pha, mối hàn hoặc đá gắn trên trang sức.

Khu vực bếp cũng nên tránh. Dầu mỡ, hơi nóng và hoá chất vệ sinh dễ bám vào món vàng. Ngăn kéo có nhiều dụng cụ kim loại càng làm tăng nguy cơ trầy.

Không để vàng rời trong túi xách, ví tiền hoặc túi quần áo. Đồng xu, chìa khoá và khoá kéo đều cứng, có cạnh và thường xuyên chuyển động.

Cũng không nên đặt vàng ở mép bàn, trên nền gạch hoặc nơi phải lấy ra liên tục. Một lần rơi có thể không làm mất vàng, nhưng có thể khiến món móp, bung đá hoặc gãy khoá.

Chỗ cất phù hợp cần khô, ổn định, ít bị di chuyển và có hộp cứng bảo vệ. Nếu dùng gói hút ẩm, hãy để gói nguyên vẹn, không cho hạt bên trong tiếp xúc trực tiếp với vàng và thay theo hướng dẫn của sản phẩm.

Ba thứ cần tránh tuyệt đối

Thuỷ ngân có thể kết hợp với vàng và làm bề mặt đổi màu, suy yếu hoặc hư hại. Không để vàng gần dụng cụ cũ có chứa thuỷ ngân hay khu vực từng bị tràn chất này.

Nếu nghi vàng đã tiếp xúc với thuỷ ngân, không hơ lửa, đun nóng hoặc tự thử cách tách tại nhà. Hơi thuỷ ngân gây độc. Hãy ngừng sử dụng món, hạn chế tiếp xúc và hỏi đơn vị chuyên xử lý vật liệu nguy hại hoặc người có chuyên môn.

Hoá chất mạnh như chất tẩy có clo, axit và dung dịch vệ sinh không rõ thành phần có thể làm hỏng kim loại pha, mối hàn, lớp phủ hoặc đá. Vàng nguyên chất có thể ít phản ứng, nhưng một món trang sức hiếm khi chỉ gồm duy nhất vàng nguyên chất.

Nước hoa, keo xịt tóc, kem dưỡng và chất trang điểm nên được dùng trước khi đeo trang sức. Khi làm việc nhà, bơi hoặc tiếp xúc hoá chất, việc tháo món ra giúp tránh cả phản ứng bề mặt lẫn va đập.

Món cứng hoặc có cạnh sắc không nên để chung với vàng. Đá quý, thép, khoá kéo và các món trang sức cứng hơn đều có thể để lại vết. Một lớp vải ngăn cách chỉ hữu ích khi từng món được bọc riêng, không phải khi tất cả vẫn bị ép trong cùng một túi.

Vì sao phải giữ hộp và giấy tờ gốc?

Hộp, vỉ, hoá đơn và giấy xác nhận không làm tăng lượng vàng thật. Giá trị của chúng nằm ở việc giúp đối chiếu nguồn gốc, loại vàng, trọng lượng ban đầu, mã nhận diện và thông tin về đá hoặc phụ kiện.

Với vàng miếng đóng vỉ, bao bì nguyên trạng thường giúp quá trình nhận dạng thuận tiện hơn. Nếu vỉ rách, mất nhãn hoặc thông tin không đọc được, nơi thu lại có thể cần kiểm tra thêm. Việc có chấp nhận theo đúng loại ban đầu hay không phụ thuộc chính sách tại thời điểm giao dịch.

Với trang sức, giấy tờ có thể cho biết trọng lượng lúc mới nhận, độ tinh khiết và phần đá đi kèm. Đây là mốc hữu ích để hiểu vì sao trọng lượng hiện tại khác trước. Tuy nhiên, giấy cũ không thay thế kết quả cân và kiểm tra món thực tế.

Nên giữ giấy tờ trong túi chống ẩm, tách khỏi vàng để tránh cả hai cùng thất lạc. Có thể chụp bản sao để đối chiếu, nhưng bản chụp không phải lúc nào cũng thay được bản gốc. Không đăng công khai hình có mã nhận diện đầy đủ.

Ví dụ tính phần hao bằng số

Giả sử một chiếc vòng lúc mới nhận nặng 10,00 gram. Sau một thời gian, khoá bị mất 0,04 gram và một lần đánh bóng làm giảm thêm 0,01 gram. Đây hoàn toàn là số giả định để minh hoạ.

Mức 2.000.000 đồng mỗi gram trong ví dụ cũng là giả định, không phải giá thị trường. Phần chênh thực tế còn phụ thuộc loại vàng, độ tinh khiết, tình trạng món, đá đi kèm và giá thu lại tại thời điểm kiểm tra.

Bạn có thể xem mức giá đang niêm yết ở bảng giá vàng rồi thay vào phép tính. Khi so sánh giá giao dịch, cần đọc đúng cột và hiểu thêm về chênh lệch mua bán.

Một trường hợp khác là món vẫn đủ 10,00 gram nhưng bị móp. Khi đó không có phần hao về cân nặng trong phép tính, song tình trạng món vẫn có thể ảnh hưởng cách phân loại hoặc chi phí xử lý. Hao trọng lượng và giảm giá bán lại là hai chuyện có liên quan nhưng không hoàn toàn giống nhau.

Mười thói quen làm giảm giá bán lại

• Bóc vỉ vàng miếng chỉ để xem hoặc chạm trực tiếp
• Xếp các miếng vàng trần lên nhau
• Đổ nhiều món trang sức vào cùng một hộp
• Đeo nhẫn và vòng khi làm việc dễ va đập
• Kéo mạnh dây chuyền đang rối
• Dùng kem đánh răng, bột chà hoặc bàn chải cứng để làm sáng
• Đánh bóng thường xuyên dù món chỉ hơi xỉn
• Tự nắn chỗ móp, hàn chỗ gãy hoặc bẻ lại chấu
• Tiếp xúc với thuỷ ngân, chất tẩy và hoá chất không rõ thành phần
• Vứt hộp, vỉ, hoá đơn hoặc giấy xác nhận ban đầu

Trong số này, việc đánh bóng thường bị hiểu sai nhất. Đánh bóng không chỉ lấy đi chất bẩn. Nếu dùng vật liệu mài, một lớp cực mỏng trên bề mặt cũng bị lấy đi. Một lần có thể khó nhận ra trên cân, nhưng nhiều lần sẽ làm chi tiết mảnh hơn và hoa văn bớt nét.

Chỗ hay nhầm

Vàng đổi màu là đã hao. Không hẳn. Mồ hôi, mỹ phẩm, bụi bẩn, lớp phủ hoặc kim loại pha có thể làm màu bề mặt thay đổi trong khi khối lượng vàng gần như chưa đổi.

Món bị móp là đã mất trọng lượng. Móp chỉ là thay đổi hình dạng. Nếu không có mảnh nào rơi ra và không bị mài, khối lượng có thể vẫn giữ nguyên. Dù vậy, tình trạng món có thể làm giá thu lại khác đi.

Cân khác số là vàng đã mất. Hai cân có độ chia, tình trạng kiểm tra và cách làm tròn khác nhau có thể cho kết quả khác. Bao bì, đá, bụi bẩn hoặc độ ẩm trên món cũng ảnh hưởng số cân tổng. Muốn so sánh, cần cân cùng trạng thái và dùng thiết bị phù hợp.

Rửa càng mạnh thì càng sạch. Chà mạnh có thể làm xước vàng, mòn lớp phủ và lỏng chấu. Với vàng miếng, việc rửa gần như không cần thiết. Với trang sức, cách làm sạch phải phù hợp cả vàng lẫn đá.

Có hoá đơn thì không cần kiểm tra lại. Hoá đơn mô tả món tại thời điểm ban đầu. Sau thời gian sử dụng, món có thể đã sửa, thay khoá hoặc mất chi tiết, nên việc cân và kiểm tra hiện trạng vẫn cần thiết.

Hỏi nhanh

Cất lâu mà không đeo, vàng có hao không?

Không. Nếu món được giữ riêng, không ma sát, không dính hoá chất và không mất chi tiết, thời gian tự nó không làm vàng nhẹ đi.

Có cần lấy vàng ra lau định kỳ không?

Vàng miếng còn vỉ không cần lấy ra lau. Trang sức chỉ cần lau nhẹ bằng khăn sạch, mềm và khô sau khi đeo. Không chà mạnh chỉ để tạo độ bóng.

Mất giấy tờ thì vàng có mất giá trị hoàn toàn không?

Không. Vàng thật vẫn có giá trị theo khối lượng và độ tinh khiết được kiểm tra. Tuy nhiên, thiếu giấy tờ hoặc bao bì gốc có thể khiến việc nhận dạng, đối chiếu và phân loại mất thêm bước.